Probiotyk na jelito drażliwe - które szczepy działają w IBS

Czy probiotyk pomaga w zespole jelita drażliwego

Jednym z mechanizmów IBS jest zaburzona równowaga mikrobioty jelitowej i nadwrażliwość jelita. Stąd pomysł, żeby wspierać jelito żywymi kulturami bakterii. Badania pokazują, że u części osób z zespołem jelita drażliwego dobrze dobrany probiotyk zmniejsza wzdęcia, ból brzucha lub poprawia rytm wypróżnień. Efekt bywa jednak umiarkowany i nie występuje u każdego. Wytyczne gastroenterologiczne podchodzą do probiotyków ostrożnie, bo wyniki badań są niejednorodne, a preparaty różnią się składem i jakością.

Najważniejszy wniosek jest taki, że działanie probiotyku zależy od konkretnego szczepu, a nie od samej nazwy rodzaju. Napis Lactobacillus na opakowaniu nic jeszcze nie mówi, bo znaczenie ma dokładne oznaczenie szczepu, na przykład z numerem katalogowym. Efekt jednego szczepu nie przenosi się automatycznie na inny.

Które szczepy mają najlepsze dowody

Poniżej szczepy najczęściej badane w IBS. To nie jest recepta ani ranking marek, lecz zestawienie, na co zwrócić uwagę przy wyborze preparatu.

Więcej bakterii i wyższa liczba jednostek na opakowaniu nie oznaczają lepszego działania. Liczy się to, czy dany szczep był badany właśnie w zespole jelita drażliwego i czy odpowiada Twoim objawom, na przykład przewadze wzdęć czy biegunki.

Probiotyk a prebiotyk - uważaj na FODMAP

Probiotyk to żywe kultury bakterii, a prebiotyk to pożywka dla bakterii, najczęściej błonnik rozpuszczalny, jak inulina, fruktooligosacharydy (FOS) czy galaktooligosacharydy (GOS). Problem w tym, że te prebiotyki należą do grupy FODMAP i u wielu osób z IBS nasilają fermentację, gazy i wzdęcia. Dlatego czytaj skład preparatu, bo część produktów probiotycznych zawiera dodatek inuliny jako nośnik. Jeśli po probiotyku wzdęcia się nasilają, przyczyną bywa właśnie prebiotyk w składzie, a nie same bakterie. Zasady diety opisujemy szerzej w tekście o diecie low FODMAP w IBS.

Jak stosować probiotyk w praktyce

• Testuj jeden preparat naraz, przez co najmniej 4 tygodnie, żeby ocenić, czy pomaga.
• Przyjmuj regularnie, codziennie, zwykle raz dziennie, chyba że producent zaleca inaczej.
• Jeśli bierzesz antybiotyk, zachowaj kilka godzin odstępu między antybiotykiem a probiotykiem.
• Zwróć uwagę na przechowywanie, część preparatów wymaga lodówki, aby kultury pozostały żywe.
• Prowadź dzienniczek objawów, łatwiej wtedy zobaczyć, czy jest realna poprawa.

Na początku dopuszczalne jest przejściowe nasilenie gazów w pierwszych dniach, które zwykle ustępuje. Brak jakiejkolwiek poprawy po miesiącu to sygnał, że ten szczep prawdopodobnie nie zadziała w Twoim przypadku i nie warto kupować kolejnych opakowań tego samego produktu.

Jak łączyć probiotyk z leczeniem IBS

Probiotyk i leki działają na różnych poziomach, więc mogą się uzupełniać. Probiotyk oddziałuje na mikrobiotę i przez dłuższy czas, natomiast lek rozkurczowy łagodzi ból i skurcze, gdy już się pojawią. W bólowej i skurczowej postaci IBS lekarz może zalecić lek z mebeweryną, taki jak Duspatalin, albo z trimebutyną, jak Debretin, który reguluje motorykę jelit dwukierunkowo. Probiotyk nie zastępuje tych leków, ale bywa dołączany do planu.

Podstawą pozostają dieta i styl życia. Probiotyk najlepiej wpisać w szerszy plan razem z ograniczeniem wyzwalaczy w diecie, regularnymi posiłkami i pracą nad stresem, który u wielu osób nasila objawy. O powiązaniu napięcia z jelitem piszemy w artykule jelito drażliwe a stres, a o samych wzdęciach w tekście IBS a wzdęcia. To, które elementy połączyć w Twoim przypadku, ocenia lekarz na podstawie wywiadu.

Czego probiotyk nie zrobi i kiedy do lekarza

Probiotyk nie leczy przyczyny zespołu jelita drażliwego, bo pojedynczej przyczyny IBS nie ma. Nie jest też lekiem na receptę i nie zastąpi diagnostyki. Zanim uznasz, że to zwykłe IBS, warto potwierdzić rozpoznanie, bo podobne dolegliwości dają inne choroby, jak celiakia, nietolerancje czy nieswoiste zapalenia jelit. Objawy typowe dla IBS opisujemy w tekście objawy jelita drażliwego, a łagodne metody wsparcia w artykule domowe sposoby na jelito drażliwe.

Najczęstsze pytania