Jelito drażliwe - leczenie krok po kroku

Na czym polega leczenie jelita drażliwego

IBS należy do zaburzeń czynnościowych. Oznacza to, że jelito boli i pracuje nieregularnie, ale w badaniach nie ma uszkodzenia błony śluzowej ani stanu zapalnego. Celem leczenia nie jest więc usunięcie zmiany chorobowej, tylko zmniejszenie dolegliwości i poprawa jakości życia. Ponieważ przyczyna jest złożona, żaden pojedynczy lek nie działa u wszystkich, a terapię buduje się warstwami.

Postępowanie zwykle przebiega w trzech krokach. Najpierw wprowadza się zmiany w diecie i trybie życia, bo u dużej części osób to wystarcza do złagodzenia objawów. Kiedy dolegliwości pozostają uciążliwe, lekarz dołącza leki dobrane do postaci choroby, bo inaczej prowadzi się leczenie, gdy dominuje biegunka (IBS-D), a inaczej przy przewadze zaparć (IBS-C) czy w postaci mieszanej. W przypadkach opornych sięga się po leki modulujące odczuwanie bólu z jelita oraz po psychoterapię.

Dieta w zespole jelita drażliwego

Dieta to fundament leczenia i zwykle pierwszy element, od którego się zaczyna. Pomagają proste nawyki: regularne posiłki o stałych porach, spokojne jedzenie, odpowiednie nawodnienie oraz ograniczenie kawy, alkoholu, napojów gazowanych i tłustych, ostrych potraw, które u wielu osób nasilają skurcze i wzdęcia.

Dieta o niskiej zawartości FODMAP

Najlepiej przebadaną metodą żywieniową w IBS jest dieta low FODMAP, czyli ograniczenie fermentujących węglowodanów obecnych między innymi w cebuli, czosnku, roślinach strączkowych, pszenicy, niektórych owocach i nabiale z laktozą. Prowadzi się ją etapowo: przez kilka tygodni eliminuje się produkty bogate w FODMAP, a potem stopniowo wprowadza je z powrotem, aby ustalić indywidualną tolerancję. Nie jest to dieta na całe życie, dlatego warto realizować ją pod okiem dietetyka.

Błonnik i płyny

Przy zaparciach pomaga błonnik rozpuszczalny, na przykład z babki płesznik lub babki jajowatej, który zwiększa się powoli, aby nie nasilić wzdęć. Otręby i duże ilości błonnika nierozpuszczalnego u części osób pogarszają objawy, więc nie każdy rodzaj błonnika działa tak samo. Ważne jest też picie odpowiedniej ilości wody, zwłaszcza gdy zwiększasz podaż błonnika.

Leki na jelito drażliwe

Farmakoterapię dobiera się do objawu, który dokucza najbardziej. Poniżej zestawienie najczęściej stosowanych grup wraz ze statusem wydawania. Ostateczny wybór i dawkowanie ustala lekarz.

Leki rozkurczowe znoszą bolesny skurcz jelita i należą do najczęściej stosowanych w IBS z dominującym bólem. Trimebutyna reguluje motorykę dwukierunkowo, więc bywa wybierana, gdy naprzemiennie występują biegunka i zaparcia. Leki przeciwdepresyjne stosuje się tu w małych dawkach nie z powodu depresji, lecz dlatego że zmniejszają odczuwanie bólu płynącego z jelita. Każda z tych opcji ma swoje wskazania i przeciwwskazania, dlatego decyzję podejmuje lekarz.

Probiotyki i mikrobiota jelitowa

Coraz więcej danych wskazuje na rolę mikrobioty jelitowej w IBS. Niektóre szczepy probiotyczne, na przykład wybrane bakterie z rodzaju Bifidobacterium czy Lactobacillus, mogą łagodzić wzdęcia i ogólny dyskomfort. Siła dowodów jest jednak umiarkowana i zależy od konkretnego szczepu, a nie od samego słowa probiotyk. Rozsądne podejście to próba jednego preparatu przez około cztery tygodnie i odstawienie go, jeśli nie przynosi wyraźnej poprawy.

Stres, sen i psychoterapia

Jelito i mózg są ściśle połączone, dlatego stres, napięcie i niewyspanie realnie nasilają objawy IBS. W planie leczenia liczą się więc regularna aktywność fizyczna, dbałość o sen i techniki obniżające napięcie. W dolegliwościach opornych na dietę i leki skuteczne bywają metody psychologiczne o udowodnionym działaniu, przede wszystkim terapia poznawczo-behawioralna oraz hipnoterapia ukierunkowana na jelita. Nie jest to leczenie zastępcze wobec farmakoterapii, ale jej uzupełnienie.

Objawy alarmowe i diagnostyka

Rozpoznanie IBS stawia się na podstawie charakterystycznych objawów (kryteria Rzymskie) po wykluczeniu innych chorób. Lekarz może zlecić podstawowe badania, na przykład morfologię, marker stanu zapalnego kału czy testy w kierunku celiakii, zanim potwierdzi, że to jelito drażliwe, i zaproponuje leczenie objawowe.

Jak uzyskać e-receptę na leki na IBS

• Wypełniasz wywiad medyczny o objawach i przyjmowanych lekach
• Opłacasz konsultację, 59 zł
• Lekarz analizuje wniosek i, jeśli nie ma przeciwwskazań, wystawia e-receptę
• Jeśli lekarz odmówi, otrzymujesz pełny zwrot

Najczęstsze pytania